Objawy boreliozy i przebieg choroby. Poradnik pacjenta.

Główne objawy boreliozy to między innymi:

  • rumień wędrujący
  • ogólne osłabienie
  • depresja
  • bóle głowy
  • bóle w tylnej części głowy i szyi
  • senność
  • zaburzenia pamięci
  • szybka zmiana nastroju
  • zaburzenia koncentracji uwagi
  • napady padaczki
  • zaburzenia koordynacji ruchów
  • bezsenność
  • koszmary senne
  • bóle i deformacja stawów
  • bóle serca
  • niewydolność serca
  • zawały serca
  • dreszcze
  • udary
  • neuropatia
  • porażenie mięśni twarzy
  • zaburzenia wzroku i słuchu
  • zanikowe zapalenie skóry
  • zawroty głowy

jest to lista najczęściej występujących objawów boreliozy wsród moich pacjentów.

Jeśli powyższe przykłady odpowiadają twoim objawom zobacz jakie zmiany w organizmie wywołują na poszczególnych etapach i fazach.

Okres inkubacji jest to okres od momentu zakażenia do momentu w którym objawy boreliozy pojawiają się pierwszy raz i trwa zazwyczaj od 3 do 32 dni;

Etap 1.

Średni czas trwania tego okresu to tydzień. Ten etap pokrywa się w czasie z rozmnożeniem borrelii w miejscu przenikania patogenu przez skórę do najbliższych węzłów chłonnych. Zdarzają się sytuacje, kiedy borelioza natychmiast zaczyna się od 2 etapu i objawy boreliozy tj. rumień pierścieniowy i syndrom ogólnie zakaźny może nie wystąpić.

Etap 2.

Ten etap choroby odpowiada fazie rozprzestrzeniania się patogenu z ogniska pierwotnego z krwią po całym organizmie. W tym okresie powstają powikłania ze strony serca i układu nerwowego, które pojawiają się między drugim a czwartym tygodniem od zakażenia. W tym etapie objawy boreliozy dają się we znaki.

Etap 3 – przewlekły.

Charakterystyczną cechą jego przebiegu jest porażenie stawów, które zaczyna się po upływie dwóch miesięcy od wystąpienia choroby i później. W tym etapie porażenie serca lub układu nerwowego, charakterystyczne dla etapu 2 nasila się lub przechodzi w ukrytą formę. Co oznacza, że objawy boreliozy nie będą widoczne. Porażane są duże stawy, częściej kolanowe, chociaż czasami zdarza się zapalenie drobnych stawów np. u rąk. Lokalizacja porażenia jest często jednostronna, ale w wielu przypadkach następuje rozwój symetrycznego zapalenia wielostawowego. Zapalenie stawów powtarza się w ciągu kilku lat wraz z rozwojem autoagresji na porażone tkanki z jednoczesnym zwyrodnieniem chrząstki, ścięgien i więzadeł.

1 i 2 etap jest wczesnym okresem infekcji, a etap 3 – późnym. Wyraźnego przejścia między etapami nie ma, podział jest raczej umowny.

Fazy przebiegu choroby

Faza 1

Charakteryzuje się ogólnymi i miejscowymi reakcjami zapalnymi. Do ogólnych objawów boreliozy należą: ból głowy, bóle mięśni i stawów, gorączka do 38 °C, dreszcze, mdłości lub ogólne osłabienie. Miejscowe reakcje wyglądają jak ból, obrzęk, swędzenie i zaczerwienienie w miejscu ukąszenia, gdzie tworzy się tak zwany rumień w kształcie pierścienia tzw. „wizytówka boreliozy kleszczowej”. W niektórych przypadkach rumień w kształcie pierścienia jest pierwszym objawem choroby i nie towarzyszą mu ogólne reakcje zapalne. Rumień trwa tylko kilka dni, czasami – miesięcy, średnio 30 dni. Następnie samoistnie znika, a w miejscu rumienia pozostaje łuszczenie się i pigmentacja. W pierwszym etapie znikają objawy nawet bez leczenia. Miejscowe reakcje na etapie pierwszym ujawniają się u 70% chorych, a to oznacza, że co trzecia zakażona osoba może nie mieć typowych objawów i do nastąpienia drugiego etapu nic nie będzie wskazywało na infekcję.

Faza 2

Ten etap powoduje porażenie układu nerwowego, stawów, serca i skóry. Może trwać od kilku dni do kilku miesięcy. Do tej pory wszystkie miejscowe i ogólne objawy występujące w pierwszej fazie znikają. Porażenie układu nerwowego przejawiają trzy typowe objawy boreliozy: zapalenie opon mózgowych, porażenie nerwów czaszkowo-mózgowych oraz korzeni rdzeniowych (radikulopatia). Zapalenie opon mózgowych objawia się bólem głowy, zwiększoną wrażliwością na światło i hałas, napięciem mięśni szyi i karku, stałym zmęczeniem i sennością, apatią, depresją, zaburzeniem snu, czasami z koszmarami.

Z nerwów czaszkowo-mózgowych najczęściej porażona jest siódma para lub nerw twarzowy. To objawia się paraliżem mimicznych mięśni twarzy: twarz wygląda na zniekształconą. Z porażonej strony nie do końca zamyka się oko. Jedzenie wylewa się z ust. Dość często porażenie jest dwustronne, czasem porażona jest tylko jedna strona, a po kilku dniach lub nawet tygodniach – druga. Przy kleszczowej boreliozie porażenie nerwu twarzowego ma dobre rokowania dla regeneracji. Jeśli chodzi o inne nerwy czaszkowo-mózgowe, które są zaangażowane w proces są to nerwy: wzrokowe, słuchowe, okoruchowe – co objawia się w pogorszeniu wzroku, słuchu, rozwojem zeza i zaburzeniem ruchów gałek ocznych, a to z kolei powoduje podwójne widzenie i zaburzenie pola widzenia. Porażenie korzeni nerwowych rdzenia kręgowego klinicznie objawia się wyrażonymi bólami strzelającej postaci. W odcinku tułowia bóle mają charakter półpaśca, jak przy neuralgii międzyżebrowej, a nerwobóle kończyn są skierowane z góry do dołu po dużych nerwach. Po kilku dniach lub tygodniach oprócz bólu dołącza się porażenie mięśni i zaburzenia sensoryczne – zwiększa się lub zmniejsza wrażliwość, pojawia się uczucie mrowienia oraz osłabienie kończyn.

Czasami porażenie układu nerwowego przy boreliozie może powodować zaburzenie mowy, trudności z utrzymaniem równowagi lub zaburzenia równowagi podczas chodzenia, pojawienie się mimowolnych ruchów, drżenie kończyn, problemy z połykaniem, ataki epileptyczne. Podobne objawy występują u 10% pacjentów z kleszczową boreliozą.

Porażenie stawów na tym etapie przejawia się jako monoarthritis (zapalenie jednego stawu) lub oligoarthritis (zapalenie kilku – stawowe). Najczęściej to dotyczy stawów kolanowych, biodrowych, łokciowych albo skokowych. W stawach powstają bóle i ograniczenie ruchliwości wskutek obrzęku oraz napięcia ścięgien i więzadeł.

Porażenie serca objawia się w kilku syndromach. Może to być zaburzenie przewodnictwa z rozwojem blokad i zakłóceń w pracy serca. Możliwy myocarditis (zapalenie mięśnia sercowego) lub pericarditis (zapalenie osierdzia). Zaburzenia te objawiają się kołataniem serca, dusznością, bólem w klatce piersiowej, niewydolnością serca, zawałami i udarami.

Zaburzenia skóry są dość zróżnicowane: wysypka w postaci pokrzywki, wtórny rumień pierścieniowy, naciek limfocytarny (chłoniak).

Naciek limfocytarny (chłoniak) –  jest to jasny czerwony guzek od kilku milimetrów do kilku centymetrów, występujący ponad skórą i bolesny przy badaniu palpacyjnym. W większości przypadków tworzy się na małżowinie usznej, na brodawkach sutkowych, w pachwinie. Chłoniak to nagromadzenie komórek limfatycznych w masie skóry.

Inną, typową zmianą i reakcją dającą objawy boreliozy w chronicznej postaci choroby jest zanikowa przewlekła akrodermatoza. Występuje w postaci czerwonych plam w okolicy zgięcia kończyn. Jednocześnie ma tendencję do powiększenia się i stanu zapalnego. Z czasem, w miejscach plam, skóra zanika i zewnętrznie staje się podobna do papirusu. Ten proces może się rozwijać przez kilka miesięcy, a czasem nawet i lat.

II faza od kleszczowej boreliozy może też się przejawiać porażeniem innych narządów i układów, ale znacznie rzadziej. Ponieważ borrelia cyrkuluje z krwią po całym organizmie, to „osiąść” może w każdym miejscu. Opisane są przypadki porażenia oczu, oskrzeli, wątroby, nerek lub jąder.

Faza 3

Rozwija się po kilku miesiącach a czasem i latach od początku choroby. W tej fazie objawy boreliozy są typowe i znane medycynie, są to: przewlekły artretyzm, zanikowa akrodermatoza (porażenie skóry), porażenie układu nerwowego (ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia – encephalomyelitis; porażenie mózgu – encefalopatia; wieloogniskowe uszkodzenie nerwów – polineuropatia).

Najczęściej choroba wybiera jeden z układów organizmu, czyli rozwija się porażenie stawów albo skóry, albo układu nerwowego. Ale z biegiem czasu możliwe jest porażenie łączone.

Porażenie układu nerwowego w III fazie jest dość zróżnicowane. Przejawia się w różnych sferach: w ruchowej (niedowłady), w zmysłowej (obniża się albo zwiększa wrażliwość na ból, parestezje), w koordynacyjnej (zaburzenie równowagi), w umysłowej (zaburzenia związane z pamięcią, myśleniem, intelektem). Możliwe są zaburzenia wzroku, słuchu,przypadki  epileptyczne, zaburzenia funkcji narządów miednicy. Chorzy praktycznie cały czas odczuwają osłabienie, ociężałość, towarzyszą im zaburzenia emocjonalne (w postaci depresji).

Przewlekły artretyzm poraża duże oraz drobne stawy. Tak jak przebieg choroby charakteryzuje się nawrotami, to stopniowo deformują się stawy, tkanka chrzęstna staje się cieńsza i ulega coraz większego zniszczeniu a w strukturach kostnych rozwija się osteoporoza. Proces ten obejmuje szereg obok znajdujących się mięśni: rozwija się przewlekłe zapalenie mięśni.

Sprawdź, jakie badania powinieneś wykonać, aby poprawnie wykryć boreliozę?