Ostrzeżenie z gleby!
Jak pasożyty ukryte w ziemi mogą zagrażać twojemu zdrowiu?
Dowiedz się, jak się przed nimi chronić!

Ziemia może być źródłem składników odżywczych dla roślin i zwierząt, ale może być również rezerwuarem różnych pasożytów. Kontakt z zanieczyszczoną glebą jest jednym ze sposobów zarażenia się pasożytami, które mogą być szkodliwe dla zdrowia ludzkiego. W tym artykule przyjrzymy się najczęstszym rodzajom pasożytów, którymi można zarazić się poprzez glebę.

Glista ludzka (Ascaris lumbricoides)

Glisty wywołujące glistnicę (Ascaris lumbricoides) mogą żyć w organizmie człowieka od 1 do 2 lat. Dorosłe robaki żyją w jelicie cienkim, gdzie żywią się treścią jelitową i mogą osiągać znaczne rozmiary - do 30-40 cm długości. Cykl życiowy glist (Ascaris lumbricoides) w organizmie człowieka rozpoczyna się po spożyciu jaj pasożyta przez zanieczyszczoną żywność lub wodę. Oto główne etapy cyklu życiowego glist i związane z nimi objawy:

1. Połknięcie jaj
   Jaja glist zawierające larwy zostają połknięte przez człowieka. Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez spożycie żywności lub wody zanieczyszczonej odchodami zawierającymi jaja glist.
2. Rozwój i migracja larw
   Po przedostaniu się do jelita cienkiego larwy wychodzą z jaj. Przenikają one przez ścianę jelita do naczyń krwionośnych lub limfatycznych, przez które migrują do płuc. Temu etapowi mogą towarzyszyć łagodne objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak dyskomfort lub ból brzucha.
3. Rozwój w płucach
   W płucach larwy przenikają do pęcherzyków płucnych, wznoszą się do tchawicy, dostają się do gardła, skąd są ponownie połykane i wracają do jelit. Ten etap może powodować objawy ze strony układu oddechowego, takie jak kaszel, duszność, a w rzadkich przypadkach zapalenie oskrzeli lub płuc.
4. Stadium dorosłe w jelicie
   Po znalezieniu się w jelicie larwy przekształcają się w osobniki dorosłe i zaczynają odżywiać się treścią jelitową. Dorosłe robaki mogą osiągać do 40 cm długości. Obecność dorosłych glist może prowadzić do objawów takich jak zmęczenie, utrata apetytu, silny ból brzucha i biegunka. W poważnych przypadkach może dojść do powikłań, takich jak niedrożność jelit lub perforacja jelit.
5. Wydalanie jaj z kałem
   Dorosłe samice glist są zdolne do produkcji tysięcy jaj dziennie, które są wydalane przez żywiciela z kałem, kontynuując cykl infekcji.

Sposoby likwidacji i zapobiegania?

W celu zabicia jaj glist stosuje się różne metody, ponieważ jaja tych pasożytów wykazują znaczną odporność na działanie czynników zewnętrznych

Wysokie temperatury: Prażenie lub gotowanie jest jedną z najskuteczniejszych metod zabijania jaj glist. Jaja są zabijane w temperaturze powyżej 60°C (140°F) w ciągu kilku minut.

Światło słoneczne: Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może również zabijać jaja glist z powodu promieniowania ultrafioletowego i wysokich temperatur.

Chemiczne środki dezynfekujące: Niektóre środki chemiczne, takie jak formalina, wapno i niektóre rodzaje środków dezynfekujących na bazie chloru, mogą być skuteczne przeciwko jajom glisty, jeśli są stosowane zgodnie z zaleceniami.

Zamrażanie: Jaja glist można również zniszczyć poprzez głębokie zamrożenie. Jest to jednak mniej praktyczna i mniej niezawodna metoda w porównaniu do stosowania wysokich temperatur.

Długotrwałe suszenie: Długotrwałe suszenie zaatakowanej gleby lub odchodów może również zabić jaja glist, ale proces ten wymaga znacznego czasu i odpowiednich warunków.

Metody te są najczęściej stosowane w oczyszczalniach ścieków lub zakładach utylizacji odpadów. W warunkach domowych ważne jest przestrzeganie środków higieny, takich jak dokładne mycie rąk, obchodzenie się z żywnością i jej przygotowywanie, aby zminimalizować ryzyko zarażenia się glistą.

Tęgoryjec dwunastnicy (Ancylostoma duodenale).

 Tęgoryjec dwunastnicy u człowieka powoduje chorobę zwaną ankylostomozą.

Tęgoryjce dwunastnicy to gatunek nicieni, którym zarazić się można na terenach strefy tropikalnej i subtropikalnej. Choroba ta występuje we Włoszech, Portugalii, północnych Indiach, Pakistanie, Chinach, na Bliskim Wschodzie, w Afryce Północnej i Indochinach, Ameryce Środkowej i Południowej, Australii, USA, Japonii i na Antylach. Wskaźnik inwazji w populacjach na obszarach endemicznych waha się między 10-45%. W Europie ankylostomozę odnotowano w krajach basenu Morza Śródziemnego, Serbii, Bułgarii, Chorwacji, Czarnogórze i innych, a także w Turcji, Gruzji, Azerbejdżanie, Turkmenistanie, Kazachstanie, Kirgistanie i Uzbekistanie. Ankylostomoza może prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza z powodu utraty krwi. Jeden tęgoryjec może wypić 0,1 ml krwi dziennie. Pasożyt żyje od 7 do 10 lat. Dorosłe osobniki osiągają do 2 cm długości (średnio 5–13 mm) i mają jasnoróżowe ciało.

Cykl życiowy tęgoryjca obejmuje następujące etapy:

1. Uwalnianie jaj: Jaja tęgoryjca są uwalniane do środowiska wraz z kałem zarażonej osoby.
2. Stadium larwalne: W wilgotnej i ciepłej glebie z jaj wyłaniają się larwy. Po kilku dniach larwy osiągają stadium infekcyjne (trzecie stadium larwalne), które jest gotowe do wniknięcia do nowego żywiciela.
3. Penetracja skóry: Larwy tęgoryjca mogą aktywnie penetrować ludzką skórę, zwłaszcza poprzez kontakt z zanieczyszczoną glebą. Zwykle dzieje się to przez stopy, gdy osoba chodzi boso lub gdy leży na ziemi lub piasku.
4. Migracja: po przeniknięciu przez skórę larwy przemieszczają się przez krwiobieg do płuc. Następnie przenikają do pęcherzyków płucnych, przemieszczają się w górę tchawicy, wchodzą do gardła, gdzie są ponownie połykane, a następnie dostają się do jelit.
5. Stadium dorosłe: W jelicie cienkim larwy przekształcają się w osobniki dorosłe, które przyczepiają się do ściany jelita, odżywiają się krwią i zaczynają rozmnażać się poprzez składanie jaj.
6. Objawy zakażenia: na wczesnych etapach migracji larw przez skórę i płuca może wystąpić swędzenie i pokrzywka, kaszel i krótkotrwała duszność. Po osiedleniu się w jelicie pasożyty mogą powodować objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak ból brzucha, biegunka, a w ciężkich przypadkach niedokrwistość z powodu utraty krwi.

Środki zapobiegawcze.

Aby zapobiec zakażeniu tęgoryjcem, należy unikać kontaktu ze skażoną glebą, zwłaszcza boso, korzystać z urządzeń sanitarnych, aby zapobiec zanieczyszczeniu gleby odchodami oraz dokładnie myć ręce i żywność.

 

Węgorczyca (strongyloidoza)

Choroba pasożytnicza przewodu pokarmowego wywoływana przez nicienia Strongyloides stercoralis (węgorek jelitowy).

Pasożyt ten jest powszechny w klimacie tropikalnym i subtropikalnym, ale występuje również w strefach umiarkowanych. W Polsce regionem endemicznego występowania strongyloidozy jest południowo-wschodnia część kraju. Badania koproskopowe populacji na Podkarpaciu w latach 70 potwierdziły występowanie endemicznych ognisk węgorczycy jelitowej (wskaźnik zakażeń wśród mężczyzn był dwukrotnie wyższy niż wśród kobiet). Brak masowych badań populacyjnych w celu wykrycia ognisk węgorczycy jelitowej w ostatnich dziesięcioleciach nie pozwala na uzyskanie prawdziwego obrazu stopnia zarażenia pasożytem w Polsce. Źródło: https://medycynatropikalna.pl/choroba/wegorczyca-strongyloidoza. Innymi słowy, nie widzą Państwo problemu, nie ma problemu.

 Do zarażenia węgorkiem najczęściej dochodzi poprzez bezpośredni kontakt skóry ze skażoną glebą. Oto podstawowe etapy cyklu życiowego pasożyta:

• Wydalanie larw
  Zarażona osoba wydala larwy z kałem, które przedostają się do gleby. W sprzyjających warunkach (wilgoć, ciepło) larwy rozwijają się i osiągają stadium zakaźne.
• Przenikanie przez skórę
  Zakaźne larwy mogą aktywnie przenikać przez nieuszkodzoną ludzką skórę, zwłaszcza poprzez kontakt ze skażoną glebą. Penetracja może powodować miejscowe swędzenie i podrażnienie.
• Migracja
  Po przeniknięciu przez skórę larwy dostają się do krwiobiegu i migrują do płuc. W płucach przenikają do pęcherzyków płucnych, wznoszą się drogami oddechowymi do gardła, skąd są połykane i ponownie dostają się do jelita.
• Stadium dorosłe
  W jelicie cienkim larwy rozwijają się w dorosłe osobniki. Samice tego pasożyta są żyworodne, produkują nowe larwy, które mogą albo opuścić ciało żywiciela z kałem, albo spowodować wewnętrzną (auto)infekcję, rozpoczynając cykl od nowa.
• Objawy
  W początkowych stadiach zakażenia może wystąpić swędzenie i podrażnienie w miejscu wniknięcia larwy. Podczas migracji przez płuca może wystąpić kaszel i dyskomfort w klatce piersiowej. Przewlekła obecność dorosłych osobników w jelitach może powodować objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka, ból brzucha i utrata masy ciała.

Cechy cyklu

Jedną z cech węgorczycy jest możliwość autoinfekcji, w której larwy rozwijające się w jelicie mogą rozpocząć nowy cykl rozwojowy bez opuszczania organizmu. Sprawia to, że węgorczyca jest szczególnie trudna do leczenia i może prowadzić do przewlekłego zakażenia.

Zapobieganie i leczenie

Zapobieganie obejmuje unikanie kontaktu z potencjalnie skażoną glebą, noszenie odpowiedniego obuwia i higienę rąk.

Toksokaroza jest chorobą pasożytniczą wywoływaną przez larwy glisty psiej (Toxocara canis) lub glisty kociej (Toxocara cati).

Robaki te zazwyczaj pasożytują w jelitach psów i kotów, ale ich larwy mogą wywoływać choroby u ludzi.

Cykl życiowy toksokarozy obejmuje następujące etapy:

1. Wydalanie jaj z kałem
   Jaja Toksokary są wydalane z kałem zarażonych zwierząt do środowiska. Jaja muszą "dojrzewać" w glebie przez kilka tygodni, zanim staną się zakaźne.
2. Zakażenie człowieka
   Ludzie, zwłaszcza dzieci, mogą zarazić się poprzez przypadkowe połknięcie zakaźnych jaj. Może się to zdarzyć poprzez zabawę w skażonej glebie lub piasku, które następnie dostają się do ust. Do zakażenia może również dojść poprzez skażone warzywa lub owoce, które nie zostały odpowiednio umyte.
3. Pojawienie się i migracja larw
   U ludzi larwy wyłaniają się z połkniętych jaj. Przechodzą przez ścianę jelita do krwiobiegu i migrują do różnych narządów i tkanek, w tym wątroby, płuc, mózgu, oczu i mięśni.
4. Migracja larw
   Larwy powodują stan znany jako migracja larwalna. Może to prowadzić do różnych objawów w zależności od miejsca osiedlenia się larw. Larwy są w stanie przeżyć w organizmie człowieka nawet 10 lat, ale nie dojrzewają i nie rozmnażają się. Wędrówka larw, jak i ich stałą obecność w tkankach, wywołuje reakcję zapalno-alergiczną, produkowane są swoiste przeciwciała, a wokół „osiadłych” larw tworzą się skupiska komórek, zwane ziarniniakami, złożone w większości z eozynofilów. Larwa może natomiast wydostać się z ziarniniaka i ponownie migrować np. do oka. Jeśli larwy dotrą do oczu, może to prowadzić do utraty wzroku. Jeśli migrują do ośrodkowego układu nerwowego, mogą wystąpić objawy neurologiczne. Objawy neurologiczne zależą od tego, gdzie larwy są zlokalizowane i w jakim stopniu wpływają na tkankę nerwową, ale mogą obejmować następujące objawy:
   • Wisceralny larwalny migrans (WLM)
     Ta forma choroby pojawia się, gdy larwy migrują przez różne wewnętrzne organy, takie jak wątroba, płuca, serce, mózg i oczy. Objawy WLM mogą obejmować:

• • • Gorączka — często pierwszy i najbardziej powszechny objaw.
    • Zmęczenie i ogólne złe samopoczucie.
    • Kaszel i duszności — przy zajęciu płuc.
    • Żółtaczka — jeśli dotknięta jest wątroba.
    • Bóle brzucha i wzdęcia.
    • Bóle mięśniowe i stawowe.
    • Powiększenie węzłów chłonnych, wątroby lub śledziony.
  • Objawy skórne przy toksokarozie
    • Pokrzywka (urticaria) — często występująca reakcja, charakteryzująca się nagłym pojawieniem się swędzących, podniesionych czerwonych plam, które mogą szybko zmieniać kształt i rozmiar.
    • Wysypka — może pojawić się w różnych formach, w tym jako plamisto-grudkowe wykwity.
    • Skórny larwalny migrans — ten stan jest mniej charakterystyczny dla toksokarozy w porównaniu z innymi helmintozami (np. wywołanymi przez Ancylostoma), ale teoretycznie możliwy, jeśli larwy próbują migrować przez skórę. Objawia się jako swędzące, faliste, podniesione linie na skórze.
    • Eozynofilowe pęcherze — czasami rozwijają się w odpowiedzi na obecność larw w skórze, towarzyszy im powstawanie pęcherzy i intensywny świąd.
    • Obrzęk Quinckego — chociaż rzadko kojarzony z toksokarozą, taka reakcja może wystąpić jako część ogólnej reakcji alergicznej na inwazję pasożytniczą.
• • Objawy neurologiczne

• • • Zapalenie opon mózgowych - zapalenie błon mózgowych, które może objawiać się bólem głowy, gorączką, sztywnością mięśni karku, światłowstrętem (nadwrażliwością na światło) i możliwymi zaburzeniami świadomości.
    • zapalenie mózgu - zapalenie mózgu, które może powodować drgawki, zmiany świadomości, psychozy, ataksję (zaburzenia koordynacji ruchów) i inne zaburzenia ruchowe.
    • Zapalenie rdzenia kręgowego - zapalenie rdzenia kręgowego, które może prowadzić do osłabienia, zaburzeń czucia, a także paraliżu i upośledzenia funkcji pęcherza i jelit.
    • Gorączka - ogólna reakcja zapalna organizmu, której często towarzyszą objawy neurologiczne w przypadku zarażenia toksokarą.
    • Zaburzenia poznawcze i behawioralne - Problemy z pamięcią, uwagą oraz zmiany w zachowaniu i zaburzenia psychiczne, zwłaszcza u dzieci.
    • Bóle i zawroty głowy - często występujące objawy, które mogą być związane ze zwiększonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym lub ogólnym stanem zapalnym.
  • Brak rozwoju u dorosłych robaków
    W przeciwieństwie do swoich naturalnych żywicieli (psów i kotów), larwy toksokarozy nie rozwijają się do stadium dorosłego w organizmie człowieka. Mogą utrzymywać się w tkankach przez wiele lat, powodując przewlekłe objawy.

 Zapobieganie i leczenie

Zapobieganie toksokarozie obejmuje środki mające na celu ograniczenie kontaktu ze skażoną glebą, dokładne mycie rąk po zabawie na świeżym powietrzu oraz dokładne mycie owoców i warzyw. Usuwanie odchodów zwierząt domowych z ulicy i regularne leczenie przeciwpasożytnicze zwierząt domowych również pomaga zmniejszyć ryzyko infekcji.

Włosogłówka (trichurioza)

Jest chorobą pasożytniczą spowodowaną infekcją jelita grubego przez pasożyta Trichuris trichiura., często występującego w regionach tropikalnych i subtropikalnych. W krajach Ameryki Łacińskiej, takich jak Brazylia, włosogłówka jest jednym z najczęstszych robaków wykrywanych w dużych miastach. W Kostaryce włosogłówkę wykryto u 50% pacjentów z ostrą i 100% pacjentów z przewlekłą biegunką. Obecnie włosogłówka jest często wykrywana w Azji Południowo-Wschodniej, na Karaibach, w Ameryce Środkowej i Południowej. W Europie inwazje występują w krajach śródziemnomorskich i na Bałkanach. Choroba jest jednak dość powszechna również w klimacie umiarkowanym. Sporadycznie wykrywa się ją na Białorusi, Ukrainie i Zakaukaziu. Włosogłówki są "wampirami" (, a każdy dorosły robak może wchłonąć do 0,005 ml krwi dziennie. Przy intensywnych (do 5000 osobników) inwazjach opisywano przypadki ciężkiej anemii.

Oto główne etapy rozwoju inwazji:

1. Wydalanie jaj z kałem
   Zarażona osoba wydala niedojrzałe jaja pasożyta z kałem do środowiska. Jaja muszą dojrzeć w wilgotnej, ciepłej glebie, aby stały się zakaźne, co zwykle następuje w ciągu 15-30 dni.
2. Połknięcie jaj
   Osoba zaraża się pasożytem poprzez przypadkowe połknięcie dojrzałych jaj zawierających larwy. Może to nastąpić poprzez spożycie żywności lub wody zanieczyszczonej glebą zawierającą jaja pasożyta lub poprzez kontakt ze skażoną glebą (np. dzieci bawiące się w piasku).
3. Larwy wychodzą i wnikają do jelita
   Po połknięciu jaj w jelicie cienkim z jaj wydostają się larwy. Następnie larwy przemieszczają się do jelita grubego, gdzie zagnieżdżają się w błonie śluzowej.
4. Rozwój w dorosłe robaki
   Larwy rozwijają się w dorosłe robaki po około 1-3 miesiącach od zarażenia. Dorosłe robaki mogą żyć w jelicie człowieka do 5 lat. Charakterystycznie przyczepiają się do błony śluzowej jelita grubego, częściowo wbijając się w nią swoim cienkim przednim końcem.
5. Składanie jaj i kontynuacja cyklu
   Samice składają jaja, które są uwalniane wraz z kałem żywiciela do środowiska, rozpoczynając nowy cykl.

Objawy i zapobieganie

Zakażenie włosogłówką może powodować bóle brzucha, biegunkę, a w ciężkich przypadkach zaburzenia czynności jelit i niedokrwistość. Zapobieganie chorobie obejmuje edukację zdrowotną, poprawę higieny, czyszczenie i dezynfekcję źródeł wody oraz środki higieny osobistej, takie jak mycie rąk i żywności.

Zapobieganie geohelmintozom (pasożytom przenoszonym przez ziemię)

Aby zapobiec zakażeniu, należy przestrzegać następujących środków ostrożności:

1) Unikać chodzenia boso po ziemi, szczególnie w obszarach potencjalnie zarażonych. Należy korzystać z leżaków na plażach podczas wakacji w krajach, w których pasożyty te są powszechne.

2. Należy używać rękawiczek podczas pracy na ziemi lub w ogrodzie.
3. Należy dokładnie myć owoce i warzywa przed spożyciem, zwłaszcza jeśli są one uprawiane na obszarach, na których możliwe jest skażenie gleby.
4. Należy przestrzegać higieny rąk, zwłaszcza po kontakcie z glebą i przed jedzeniem.
5. Należy regularnie poddawać zwierzęta domowe i siebie profilaktycznemu leczeniu przeciwpasożytniczemu.