Autoagresja: gdy układ odpornościowy staje się wrogiem.

Choroby autoimmunologiczne występują, gdy układ odpornościowy organizmu zaczyna omyłkowo atakować własne tkanki i narządy, myląc je z niebezpiecznymi czynnikami. Choroby te mogą być wywoływane przez różne mechanizmy, w tym czynniki genetyczne, środowiskowe i zakaźne. Pewne czynniki zakaźne mogą wywoływać reakcje autoimmunologiczne poprzez kilka mechanizmów:

Mimikra molekularna: Niektóre czynniki zakaźne mają białka lub cząsteczki, które są strukturalnie podobne do białek organizmu. Gdy układ odpornościowy reaguje na infekcję, przeciwciała lub komórki odpornościowe mogą zacząć atakować zarówno czynnik zakaźny, jak i własne tkanki organizmu, które mają podobne białka. Mimikra molekularna to mechanizm, w którym czynniki zakaźne (takie jak wirusy, bakterie czy pasożyty) posiadają białka lub cząsteczki, które są strukturalnie podobne do białek organizmu. To pozwala im uniknąć wykrycia przez układ odpornościowy, wykorzystując podobieństwo do tkanek gospodarza. Przykłady mimikry molekularnej to:

1. Różyczka (rubella virus): Wirus różyczki produkuje białko E1, które jest strukturalnie podobne do białek występujących w komórkach organizmu człowieka. Konkretnie, to białko jest podobne do białek związanych z tkankami nerwowymi. Podobieństwo białka E1 do białek tkanki nerwowej może prowadzić do tego, że układ odpornościowy jest mniej skłonny do atakowania zakażonych komórek, aby nie uszkodzić własnych tkanek nerwowych. To pozwala wirusowi różyczki na skuteczne infekowanie komórek i rozmnażanie się, co z kolei przyczynia się do rozprzestrzeniania się infekcji w organizmie.
2. Streptokoki beta-hemolizujące (Streptococcus pyogenes): Te bakterie mogą wywołać reakcje autoimmunologiczne, ponieważ ich antygeny M (część zewnętrzna błony komórkowej) są strukturalnie podobne do ludzkich białek, takich jak mioglobina w mięśniach serca, tkanki nerwowej i błony maziowej stawów.
3. Chlamydia pneumoniae: Bakteria ta jest podejrzewana o związek z rozwojem miażdżycy. Jej lipopolisacharydy (LPS) są strukturalnie podobne do ludzkich białek, co może prowadzić do stanów zapalnych i reakcji autoimmunologicznych.

Mimikra molekularna jest złożonym mechanizmem, który pozwala patogenom unikać odpowiedzi odpornościowej, prowadząc do trudności w identyfikacji i zwalczaniu tych infekcji. Jednakże, układ odpornościowy często dąży do wykrycia i neutralizacji takich zagrożeń, co może prowadzić do rozwinięcia się reakcji autoimmunologicznych w przypadku fałszywego rozpoznania własnych tkanek jako obcych.

Stymulacja wieloepitopowa: Czynniki zakaźne mogą wywoływać odpowiedź immunologiczną na kilka różnych epitopów (determinantów antygenowych) w tym samym czasie. Ze względu na reaktywność krzyżową, komórki odpornościowe zaprojektowane do zwalczania infekcji mogą nieumyślnie atakować podobne epitopy we własnych tkankach, powodując odpowiedź autoimmunologiczną.

Zakłócenie tolerancji: Czynniki zakaźne mogą zakłócać mechanizmy tolerancji immunologicznej, które zapobiegają odpowiedzi immunologicznej na własne tkanki. Może to prowadzić do aktywacji komórek autoimmunologicznych.